Xuất khẩu rau quả đạt 20 tỷ USD nếu gỡ được điểm nghẽn về giống, vùng nguyên liệu, công nghệ chế biến
Thứ Ba 27/10/2026 , 10:50 (GMT+7) Từ 3,2 tỷ USD năm 2020 lên 8,56 tỷ USD năm 2025, xuất khẩu rau quả được kỳ vọng đạt 20 tỷ USD, nhưng vùng nguyên liệu vẫn là điểm nghẽn lớn cần tháo gỡ.
Chanh leo, dứa tăng sức cạnh tranh nhờ công nghệ giống Tại Hội nghị phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp khu vực phía Bắc, ông Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Chủ tịch Công ty cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO), cho biết xuất khẩu rau quả Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng tích cực. Kim ngạch xuất khẩu tăng từ 3,2 tỷ USD năm 2020 lên 8,56 tỷ USD năm 2025. Năm 2026, ngành có thể đạt 9,5-10 tỷ USD. Theo ông Khuê, mục tiêu xuất khẩu 20 tỷ USD hoàn toàn có cơ sở nếu tháo gỡ được những điểm nghẽn về giống, vùng nguyên liệu và công nghệ chế biến.
Dẫn chứng từ cây chanh leo, ông Khuê cho biết khoảng 5 năm trước, sản xuất trong nước còn nhỏ lẻ, nguồn giống phụ thuộc vào nhập khẩu từ Đài Loan, khó cạnh tranh với các nước Nam Mỹ.
Tuy nhiên, nhờ hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp đã làm chủ được nguồn giống chanh leo, kiểm soát tốt hơn dịch bệnh, đặc biệt là virus gây hại. Nhờ đó, năng suất và chất lượng được cải thiện, giúp chanh leo Việt Nam cạnh tranh với sản phẩm từ Peru, Ecuador và Brazil.
Đáng chú ý, DOVECO đã xuất khẩu chanh leo sang Mỹ và một số thị trường Nam Mỹ, trong đó có Brazil, quốc gia có thế mạnh về sản xuất chanh leo.
Theo ông Khuê, đây là kết quả rõ nét của việc đưa khoa học công nghệ vào giải quyết những bài toán thực tế của doanh nghiệp.
Đối với cây dứa, hiệu quả đổi mới giống thể hiện rõ qua năng suất. Trước đây, giống Queen đạt khoảng 50 tấn/ha, giống Cayenne nâng lên 70 tấn/ha, trong khi giống MD2 đang được phát triển có thể đạt 100 tấn/ha.
Không chỉ tăng năng suất, dứa MD2 còn có lợi thế về thị trường khi giá bán có thể gấp đôi giống truyền thống, tỷ lệ xuất khẩu tươi đạt khoảng 70-80% nếu đáp ứng yêu cầu chất lượng. Nhờ ứng dụng công nghệ giống và mở rộng thị trường, kim ngạch xuất khẩu dứa năm 2025 đạt khoảng 60 triệu USD, dự kiến tăng lên 80 triệu USD trong năm 2026.
Hiện cây dứa được phát triển tại nhiều địa phương như Điện Biên, Lào Cai, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đắk Lắk và Gia Lai, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.
Từ thực tế này, ông Khuê nhấn mạnh, việc làm chủ giống chất lượng cao cần gắn với tổ chức vùng nguyên liệu, đầu tư hạ tầng và liên kết tiêu thụ. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao giá trị nông sản, phát triển sản xuất hàng hóa và mở rộng xuất khẩu bền vững.
Vùng nguyên liệu là chìa khóa để xuất khẩu rau quả đạt 20 tỷ USD Theo ông Đinh Cao Khuê, khó khăn lớn hiện nay của ngành rau quả là vùng nguyên liệu chưa đáp ứng nhu cầu chế biến. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền hiện đại nhưng nguồn cung còn phân tán, thiếu ổn định về sản lượng và chất lượng, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và khả năng đáp ứng đơn hàng.
Thực tế, DOVECO đang chế biến bình quân khoảng 200 tấn chanh leo và 400-500 tấn dứa mỗi ngày. Khi doanh nghiệp tiếp tục mở rộng công suất, nhu cầu nguyên liệu sẽ ngày càng lớn, đòi hỏi phải phát triển vùng trồng tương ứng.
Để đáp ứng nhu cầu này, DOVECO định hướng xây dựng trung tâm chế biến rau quả quy mô lớn tại Ninh Bình, phục vụ tiêu thụ nông sản các tỉnh phía Bắc. Đồng thời, doanh nghiệp dự kiến triển khai nhà máy chế biến tại Nghệ An từ tháng 11/2026, công suất 30 tấn sản phẩm/giờ, nhằm thu mua dứa tại khu vực từ Nghệ An đến Quảng Trị.
Tuy nhiên, theo ông Khuê, muốn phát triển vùng nguyên liệu ổn định, cần đầu tư đồng bộ hạ tầng sản xuất, đặc biệt là hệ thống tưới và giao thông phục vụ vận chuyển nông sản. Đây cũng là những điều kiện quan trọng để người dân mở rộng sản xuất, gắn vùng trồng với nhu cầu của nhà máy.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp đề nghị tăng cường liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học để chủ động nguồn giống chất lượng cao. Đặc biệt, giống dứa MD2 đang có nhu cầu lớn nhưng việc nhập khẩu còn khó khăn. Vì vậy, cần đẩy mạnh công nghệ nuôi cấy mô nhằm nhân nhanh giống, giảm phụ thuộc nguồn cung nước ngoài và nâng cao hiệu quả sản xuất. Một giải pháp được DOVECO chú trọng là chuyển đổi số trong quản lý vùng nguyên liệu và chế biến. Doanh nghiệp đã ứng dụng công nghệ để theo dõi diện tích trồng, lượng nước tưới, phân bón, lao động, sản lượng và chi phí sản xuất.
Việc kết nối dữ liệu vùng trồng với kế hoạch sản xuất của nhà máy và đơn hàng giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu, bố trí thời điểm thu hoạch, kiểm soát giá thành và tổ chức tiêu thụ hiệu quả hơn.
Lãnh đạo DOVECO đề xuất để xuất khẩu rau quả hướng tới mốc 20 tỷ USD, cần giải quyết đồng bộ ba vấn đề: phát triển vùng nguyên liệu đủ lớn, làm chủ công nghệ giống và đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn chuỗi sản xuất. Đây là những giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất, giá trị nông sản, mở rộng thị trường xuất khẩu và tăng thu nhập bền vững cho người nông dân.
Từ Nguyễn Thủy